63 · دليل المدينة
شانلي أورفا
مدينة الأنبياء وغوبكلي تبه نقطة الصفر في التاريخ
تُذكر شانلي أورفا، واسمها القديم الرُّها (إديسا)، بلقب «مدينة الأنبياء» بسبب الروايات التي تربطها بالأنبياء إبراهيم وأيوب وشعيب عليهم السلام. وفي مركز المدينة تتداخل أحواض بركة إبراهيم (باليقلي غول) المقدسة ذات الأسماك، والمغارة التي يُعتقد أن النبي إبراهيم وُلد فيها، وجامعا خليل الرحمن والرضوانية، وعمودا القلعة، وخان الجمرك، والأسواق المسقوفة. ومتحف الآثار والفسيفساء في حلبلي باهتشه من أكبر متاحف تركيا، ويروي العصر الحجري الحديث بأعمدة غوبكلي تبه. ودخلت غوبكلي تبه، على بعد 18 كم شمال شرق المدينة، قائمة التراث العالمي لليونسكو عام 2018؛ وفي جبال تك تك قره هان تبه وسوغماطار ومدينة شعيب، وفي الجنوب حرّان ببيوتها المقببة وجامعها الأموي. وخلفتي على ضفة الفرات، التي غمرت مياه سد بيره جك جزءًا منها، بوابة تنفتح بجولات القوارب على قلعة الروم (رومقلعة). ومطبخ أورفا المعروف بالكبة النيئة (تشيغ كفته) والمرّة في «سهرات السيرا» جزء مهم من الرحلة أيضًا.
ترجمة آلية — تُرجم هذا المحتوى آليًا وقد يختلف عن النص التركي الأصلي.34
مواقع
0
مسارات
0
شارات
ماذا نستكشف؟

بحيرة سدّ وبركة
Atatürk Barajı ve Seyir Terası
Bozova, شانلي أورفا
GAP'ın en büyük yapısı Atatürk Barajı'nın gövdesine ve Türkiye'nin üçüncü büyük gölüne bakan seyir terası.

بحيرة
Balıklıgöl (Halil-ür Rahman ve Ayn-ı Zeliha Gölleri)
Eyyübiye, شانلي أورفا
İbrahim Peygamber'in ateşe atıldığı yere düşen ateşin suya, odunların balığa dönüştüğüne inanılan, kutsal sayılan sazan balıklarıyla ünlü iki havuz.

كهف
Bazda Mağaraları
Harran, شانلي أورفا
Harran'ın doğusunda, antik dönemde taş ocağı olarak kullanılan, sütunlu ve kemerli geniş kaya galerileri.

قلعة
Birecik Kalesi
Birecik, شانلي أورفا
Fırat kıyısındaki beyaz kalker tepe üzerine kurulan, 'Beyaz Kale' de denilen, Memlük onarım kitabeleri taşıyan tarihi kale.

جامع
Birecik Ulu Camii
Birecik, شانلي أورفا
Tahrip olmuş kitabesine göre 1365'te Memlük Sultanı Melik Eşref Şaban'ın yaptırdığı, Birecik'in en eski camisi.
ضريح
Eyyüp Nebi Türbesi (Viranşehir)
Viranşehir, شانلي أورفا
Viranşehir'in Eyyüp Nebi köyünde, sabrın simgesi Hz. Eyyüp'e atfedilen; yakınında eşi Rahime Hatun ile Elyesa Peygamber'e ait kabul edilen kabirlerin de bulunduğu inanç merkezi.

جامع
Fırfırlı Camii (On İki Havari Kilisesi)
Eyyübiye, شانلي أورفا
Eskiden On İki Havari Kilisesi olan, üç nefli bazilikal planıyla dikkat çeken ve 1956'da camiye dönüştürülen yapı.

كنيسة
Germuş Kilisesi
Haliliye, شانلي أورفا
Germuş Dağı eteğindeki Dağeteği'nde, üç sivri kemerli cephesiyle ayakta kalan iki katlı tarihi Ermeni kilisesi.

تلّ أثري
Göbeklitepe
Haliliye, شانلي أورفا
MÖ 9600'lere tarihlenen, T biçimli kabartmalı dikilitaşlarıyla bilinen dünyanın en eski anıtsal yapılarından; 2018'den beri UNESCO Dünya Mirası.
حديقة طبيعية
Gölpınar Tabiat Parkı
Karaköprü, شانلي أورفا
Şanlıurfa'nın kuzeyindeki Gölpınar Gölü çevresinde, DKMP tarafından 2011'de tabiat parkı ilan edilen günübirlik doğa ve piknik alanı.

خان وكرفانسراي
Gümrük Hanı ve Tarihi Kapalı Çarşı
Eyyübiye, شانلي أورفا
16. yüzyılda Behram Paşa'nın yaptırdığı revaklı avlusuyla kentin en canlı buluşma yeri; çevresindeki Kazzaz Pazarı ve bedestenle birlikte tarihi çarşının kalbi.

متحف
Haleplibahçe Mozaik Müzesi
Eyyübiye, شانلي أورفا
Bir Roma villasının tabanındaki 'Avlanan Amazonlar' ve 'Aşil'in Hayatı' mozaiklerini bulundukları yerde, koruma yapısı altında sergileyen müze.

شارع وحي تاريخي
Halfeti Eski Yerleşim (Batık Şehir)
Halfeti, شانلي أورفا
Birecik Barajı'nın sularıyla kısmen göle gömülen, taş evleri ve tekne turlarıyla Fırat kıyısının en ünlü kasabası.

جامع
Halil-ür Rahman Camii ve Medresesi
Eyyübiye, شانلي أورفا
Balıklıgöl'ün güney kıyısında, Eyyubi döneminden kalma kare gövdeli minaresiyle göle yansıyan tarihi cami ve medrese.

خان وكرفانسراي
Han el-Ba'rur Kervansarayı
Harran, شانلي أورفا
Harran Ovası'nı Tektek Dağları'na bağlayan eski kervan yolu üzerinde, 1228–1229'da yapılan Eyyubi dönemi kervansarayının kalıntıları.

قلعة
Harran Kalesi
Harran, شانلي أورفا
Antik kentin güneydoğu köşesinde surlara bağlanan, bugünkü yapısı büyük ölçüde 1200'ler Eyyubi dönemine ait iç kale.

عمارة
Harran Kümbet Evleri
Harran, شانلي أورفا
Pişmiş toprak tuğladan yapılan, konik kubbeleriyle sıcak ve kurak iklime uyum sağlamış Harran'a özgü geleneksel evler.

موقع أثري
Harran Ören Yeri ve Harran Ulu Camii
Harran, شانلي أورفا
Ay tanrısı Sin kültünün merkezi antik Harran'ın höyüğü ve Emevi halifesi II. Mervan'ın 744–750'de yaptırdığı, Anadolu'nun en eski camisi sayılan Ulu Camii'nin kalıntıları.

جامع
Hasan Padişah Camii
Eyyübiye, شانلي أورفا
Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'a atfedilen, 15. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen ve deprem sonrası 2025'te yeniden açılan tarihi cami.

أماكن دينية
Hz. Eyyüp Peygamber Sabır Makamı
Eyyübiye, شانلي أورفا
Eyyüp Peygamber'in hastalığı boyunca sabırla çile çektiğine inanılan mağara ile şifalı sayılan kuyunun bulunduğu ziyaretgâh.

تلّ أثري
Karahantepe
Haliliye, شانلي أورفا
Tek Tek Dağları'nda, ana kayaya oyulmuş insan başlı ritüel yapısı ve yüzlerce dikilitaşıyla Göbeklitepe'nin çağdaşı Neolitik yerleşim.

مقبرة صخرية
Kızılkoyun Nekropolü
Eyyübiye, شانلي أورفا
Balıklıgöl ile müze arasındaki kayalık yamaçta, Roma ve Bizans dönemlerine ait çok sayıda kaya mezarından oluşan antik mezarlık.

أماكن دينية
Mevlid-i Halil Camii ve Hz. İbrahim'in Doğduğu Mağara
Eyyübiye, شانلي أورفا
İbrahim Peygamber'in doğduğuna inanılan mağara ve çevresinde gelişen cami ile dergâh yapıları; Şanlıurfa'nın başlıca inanç ziyaretgâhı.
جسر
Nissibi Köprüsü
Siverek, شانلي أورفا
Atatürk Baraj Gölü'nün iki yakasını birleştiren, 610 metrelik eğik askılı köprü; çevresi gün batımı ve göl manzarasıyla tanınır.

كنيسة
Reji Kilisesi (Aziz Petrus ve Aziz Paulus Kilisesi)
Eyyübiye, شانلي أورفا
1861'de Süryani cemaati için yapılan, sonra tütün deposu olarak kullanıldığı için 'Reji' adını alan ve kültür merkezine dönüştürülen kilise.

جامع
Rızvaniye Camii
Eyyübiye, شانلي أورفا
Balıklıgöl'ün kuzey kıyısını boydan boya kaplayan uzun revaklı avlusuyla Osmanlı dönemi cami ve medresesi.

متحف
Şanlıurfa Arkeoloji ve Mozaik Müzesi
Eyyübiye, شانلي أورفا
Göbeklitepe ve Karahantepe buluntuları, dünyanın en eski gerçek boyutlu insan heykeli sayılan 'Balıklıgöl Heykeli' ve canlandırmalarıyla Türkiye'nin en büyük müzelerinden.

قلعة
Şanlıurfa Kalesi
Eyyübiye, شانلي أورفا
Balıklıgöl'ün hemen güneyindeki Damlacık Tepesi'nde, 'Nemrut'un mancınığı' denilen iki sütunuyla kentin simgesi olan kale.

جامع
Şanlıurfa Ulu Camii
Eyyübiye, شانلي أورفا
'Kızıl Kilise' olarak anılan eski bir kilisenin yerine 12. yüzyılda yapıldığı düşünülen, minaresine sonradan saat eklenen kentin ulu camisi.

جامع
Selahaddin Eyyubi Camii
Eyyübiye, شانلي أورفا
Piskopos Nona'nın 5. yüzyılda yaptırdığı Aziz Yuhanna Kilisesi'nin bulunduğu yerde, 1993'te onarılarak camiye dönüştürülen büyük taş yapı.
جامع
Siverek Ulu Camii
Siverek, شانلي أورفا
Minaresindeki 1190 tarihli onarım kitabesiyle bölgenin en eski camilerinden sayılan Siverek'in tarihi camisi.

موقع أثري
Soğmatar Antik Kenti
Eyyübiye, شانلي أورفا
Tektek Dağları'nda, Harranlıların Ay tanrısı Sin'e ve gezegen tanrılarına tapındığı kutsal tepe, kabartmalı mağara ve anıt mezarların bulunduğu antik kült merkezi.

مدينة أثرية
Şuayb Şehri
Harran, شانلي أورفا
Kayaya oyulmuş ev ve mezarlarıyla Roma döneminden kalan, Şuayb Peygamber'in yaşadığına inanılan antik yerleşim.

حديقة وطنية
Tek Tek Dağları Milli Parkı
Harran, شانلي أورفا
Şuayb Şehri, Soğmatar ve Karahantepe gibi antik yerleşimleri barındıran, 2007'de ilan edilen 19.335 hektarlık bozkır platosu.
معلومات عملية
ترجمة آلية — تُرجم هذا المحتوى آليًا وقد يختلف عن النص التركي الأصلي.- المناخ
- الصيف شديد الحرارة والجفاف والشتاء معتدل؛ والظل قليل في المواقع الأثرية، فاحمل قبعة وماءً
- ملاحظة
- قد يكون جزء من المباني التاريخية المتأثرة بزلازل 6 فبراير 2023 قيد الإصلاح؛ تحقق من الوضع الحالي للمتاحف والمواقع الأثرية عبر muze.gov.tr؛ وقد تكون بعض أجزاء موقع حرّان الأثري وقلعة شانلي أورفا مغلقة. التزم بقواعد اللباس في أماكن العبادة
- أفضل فترة
- مارس–مايو وأكتوبر–نوفمبر؛ وقد تتجاوز حرارة النهار صيفًا 40 °C
- المواصلات
- مطار شانلي أورفا GAP شمال شرق المدينة؛ وطرق سريعة/برية باتجاه غازي عنتاب وديار بكر
- داخل المدينة
- بركة إبراهيم والأسواق والمتاحف على مسافة قريبة سيرًا؛ ويلزم سيارة أو جولة لغوبكلي تبه وحرّان وخلفتي وجبال تك تك